De computer als choreografische nijptang

Bryana Fritz over haar ‘desktop gedicht’/‘offline dans’

De Amerikaanse choreografe en danseres Bryana Fritz, die woont en werkt in Brussel, strijkt morgen voor het eerst neer op TAZ met eigen werk. Als onderdeel van De keuze van Oshin, vier voorstellingen die geselecteerd werden door gastprogrammator Oshin Albrecht, toont ze Indispensible Blue (offline), een choreografie die zich afspeelt op de desktop van haar Macbook. Haar voorstelling wordt dan ook beschreven als een ‘desktop gedicht’ en/of een ‘offline dans’. Wat mogen we van deze zonderlinge genres verwachten? Fritz licht het met plezier voor ons toe.

DESKTOP

Om dit interview af te nemen, ontmoet ik Bryana in een appartement in Wenen. Daar verblijft ze voor het dansfestival ImpulsTanz, waar ze een solo brengt en een workshop geeft. Ze weet mij te vertellen dat Indispensible Blue onder gelijkaardige omstandigheden tot stand kwam. Fritz: “Ik creëerde deze performance in de verschillende hotelkamers waar ik verbleef, terwijl ik op tour was met een andere voorstelling. Ik reis erg veel en het enige dat ik als een constante met me meeneem, is mijn computer. Mijn Macbook wordt daardoor een beetje zoals een huis; het is mijn meest persoonlijke ruimte, die ik in deze performance deel met het publiek. “ 

GEDICHT

“Aanvankelijk vertrok dit stuk vanuit een gedicht. Poëzie is voor mij onder andere een middel om dans beter te begrijpen, dat is ook één van de redenen waarom mijn gedichten meestal bol staan van lichamelijke metaforen. Dans en poëzie zijn erg nauw met elkaar verbonden in mijn werk. Indispensible Blue vertrok in het bijzonder vanuit een gedicht dat ik geschreven had toen ik nog aan P.A.R.T.S. studeerde. Ik deed experimenteerde indertijd met ‘constrained writing’, een vorm van schrijven waarbij je jezelf vormelijke beperkingen oplegt. Ik bedenk op voorhand een schrijfchoreografie en probeer binnen de beperking ruimte voor vrijheid en beweeglijkheid te creëren. Enerzijds schreef ik in roosters met als doel dat je mijn gedichten zowel horizontaal als verticaal kon lezen. Een ander experiment dat ik deed, was verzen produceren en in het volgende vers telkens één woord weglaten of veranderen. Dit waren zulke strakke vormelijke beperkingen dat mijn grammatica er automatisch door getransformeerd werd, waaruit een vorm van Engels voortkwam die veel vrijer en poëtischer aanvoelde. Later wilde ik dit gedicht omvormen tot een choreografie.” 

OFFLINE 

“Het offline aspect moet gezien worden in de context van het postinternettijdperk. Kunstenaars die zich hier bewust mee bezighouden, produceren vaak werk met een zeer sterke esthetiek die doet denken aan de esthetiek van het internet zelf. Door uitdrukkelijk offline te gaan, distantieer ik me eigenlijk van dit soort werk. Ik besloot me daarentegen toe te leggen op de digitale ruimte van de desktop, de personal computer en om me die esthetiek eigen te maken en om mijn aanwezigheid te versleutelen in deze ruimte. Alles wat het publiek op de desktop ziet verschijnen heb ik zelf gecreëerd: het geluid, de muziek, de tekst… Alles is door mij aangeraakt.” 

DANS 

“Op een bepaald moment begon ik dus te werken op mijn computer en ik begon me af te vragen wat het eigenlijk betekent om een gebruiker te zijn van een pc en geen eigenaar of programmeur. De positie van de gebruiker is er één van de onderworpene. De computer is een ruimte waarbinnen je als gebruiker strak gechoreografeerd wordt: elke beweging die je maakt, is voorgeprogrammeerd. Je bent niet de eigenaar van de bewegingen die je maakt op het scherm. Ik vroeg me af of het mogelijk zou zijn om dans te gebruiken als een verzetsmiddel om aan deze dwingende choreografie te ontsnappen. Voor mij is choreografie namelijk ook een soort van ‘constrained writing’: het beteugelt dans en steekt het in een keurslijf. De potentiële kracht van dans bestaat er dus uit om zich aan de grip van de choreografie te ontworstelen. Als je de computer beschouwt als een soort choreografische nijptang voor de gebruiker, kun je dans en poëzie zien als de instrumenten die de gebruiker kunnen helpen ontsnappen. Ik heb er daarom voor gekozen om mijn oorspronkelijke gedicht te laten versplinteren over mijn desktop. Daarvoor werd ik onder meer geïnspireerd door een boek van Franco Berardi The Uprising: On Poetry and Finance die stelt dat poëzie een taal is van ‘non-exchange’ (letterlijk: ‘die niet uitwisselt’, red.). Naar die taal ben ik op zoek gegaan.” 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.