Ernstig, maar lang niet somber

Simone Milsdochter over haar ‘lecture performance’ 

2016, august. Flemish Belgian Dutch actor actress Simone Milsdochter. Photo: Johannes Vande Voorde

Als ik de koffiebar binnenloop waar ik met actrice Simone Milsdochter heb afgesproken, staat ze gezellig een praatje te maken met de barista. Het is hier haar buurt, vlakbij haar woonplaats. Nog net in de beslotenheid van haar intieme huiselijkheid, zou je kunnen zeggen en tot nu bleef haar nieuwste voorstelling daar ook. “What do you think of western civilization?” “I think it would be a good idea” – de titel is geleend van een apocriefe anekdote over het komische antwoord van Mahatma Ghandi op de weinig elegante vraag van een journalist – heeft ze tot nu één keer gespeeld. In een woonkamer, voor vrienden. Ze repeteert het dezer dagen luidop in de badkamer, in de keuken, terwijl ze de afwas doet. Haar vriend is haar klankbord. 

De voorstelling is dan ook de uitkomst van een uiterst persoonlijke denkoefening. Het begon bij de krant, de dagelijkse overvloed aan informatie over grote globale crisissen. “Ik merkte dat ik discussies vaak voerde op basis van talkshowclichés,” zegt Milsdochter. “Dat ergerde me. Want wat wist ik nu eigenlijk echt over het klimaat of over de islam of over ongelijkheid en armoede? Ik wilde mezelf opleggen om daar aandachtiger over na te denken. Niet voor een theoretisch traktaat, maar als een persoonlijke oefening. Ik ben in mijn eigen schoenen gaan staan.” 

Ze wilde met andere woorden haar eigen wortels ernstig nemen. “Wat betekent het die grote thema’s te benaderen als je bent opgegroeid in een mooi huis in Haarlem, in een liefdevol gezin, een culturele omgeving…? Ik ben gelukkig, maar ik heb vooral geluk gehad.” 

“Op een avond met veel wijn, ingezakt in de kussens, zei een vriend dat de westerse beschaving weleens een vergissing kon zijn geweest. Nu is heel mijn afkomst erop gericht dat de westerse cultuur en wetenschap staan voor alles wat goed is, maar ik begon dus weer in veronderstellingen te spreken. Toen dacht ik: nee, laat ik dit nu eens serieus nemen.” 

“Doorheen de geschiedenis waren er altijd beschavingen superieur aan andere en die vergaan ook weer, van het oude Egypte tot de Chinese dynastieën. Maar een superieure beschaving maakt van jou nog geen superieur mens. Bovendien is er een schaduwzijde aan onze welvaart: kolonisatie, uitbuiting, klimaatuitputting. Voor het eerst dreigt nu een beschaving niet ten onder te gaan door binnenlands gemor of buitenlands wapengekletter, de aarde zelf protesteert.” 

Soms verzucht Simone Mildochter lachend dat ze zoveel thema’s aanhaalt en dat ze geen idee heeft hoe ik er een verhaal van moet maken. “Dit zit allemaal niet letterlijk in het stuk,” verduidelijkt ze. “De voorstelling bestaat uit anekdotes, gesprekken die ik heb gehad, elementen uit mijn omgeving. Een vriend van me heeft bijvoorbeeld een nanny. Omdat hij haar werkgever is, zou je die relatie kunnen bekijken vanuit een hiërarchie. Maar ze spelen ook maar een rollenspelletje, ze weten dat hij niet écht superieur is aan haar. Dat genereert grotere vragen, die ik benader op mensenmaat.” 

Twee jaar geleden bracht je op Theater Aan Zee De wetten van de menselijke stupiditeit, naar het ironische essay van Carlo Cipolla. Dat heette toen ‘a kind of lecture performance’, nu laat je die ‘a kind of’ weg. Waarom? 

“Een lecture performance moet toch redelijk wetenschappelijk onderlegd zijn. En De wetten beroept zich op een soort semi-wetenschappelijkheid. Nu dacht ik: ik doe gewoon een echte lecture performance. Heel serieus. Toen was het nog met een grap en een grol, nu niet. Ik merkte dat het iets prettigs had om de mensen een uurtje terug te nemen naar het klaslokaal. Even indommelen, dat is niet erg. Het is een extra large TED talk.” 

Je meent het echt van die ernst, zie ik. 

“Ja, eigenlijk wel. Ik vreesde eerst dat er geen humor inzat, wel een paar herkenbare komische anekdotes, maar dat was het. Maar misschien was het wel tijd om deze denkoefening te maken. Dan ga ik de volgende keer wel weer op m’n hoofd staan en met zestien ballen jongleren. Zo’n lecture performance gaat terug naar de basis van wat ik ben: een verhalenverteller.” 

Alleen jij op het podium, met een mooie tafel en een mooie stoel. 

“Oh jawel, maar ik heb ook een groot doek gemaakt met kranten in papier-mâché en dat vervolgens met frescolithe wit geschilderd. Een wit vlak om opnieuw te kunnen beginnen. Dat doek hang ik achter me, ik word geruggensteund door het materiaal dat me aan het denken heeft gezet. Ik gebruik ook het vierde deel uit het zesde strijkkwartet van Beethoven omdat het zo’n mooi licht dansant stukje is. De componist Frederik Van de Moortel heeft dat op allerlei mogelijke manieren bewerkt en ik bedien met een controller die soundscape. Mijn vader zei altijd dat de hele westerse beschaving gerechtvaardigd werd door het simpele feit dat ze uiteindelijk Beethoven heeft voortgebracht.” 

Op welke reactie hoop je? 

Vastberaden en enthousiast stroopt Milsdochter haar mouwen op. “Zo…! Ik hoop dat ze gemotiveerd zijn om aan de slag te gaan en dat ik empathie genereer.” 

Ze lacht. “Of het wordt helemaal niets! Nee, ondanks de zware thema’s, ben ik ben heel optimistisch van aard. Er zijn zoveel mensen oplossingen aan het bedenken voor de toekomst. Mijn petekindje werd onlangs geselecteerd door SpaceX van Elon Musk om met studenten wereldwijd een vacuüm koker te ontwerpen waardoor je in anderhalf uur van Londen naar Parijs kan reizen. Dat is toch geweldig? Ik kreeg tranen in de ogen van dat optimisme.”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.