Herkenning en erkenning in ‘RONJA’

Thema-avond Stichting Nieuwe Helden geeft armoede een stem 

We verzamelen buiten aan de glazen inkom van het stadhuis. Ik kijk naar binnen en zie chique gedekte tafels met flessen wijn. Dat belooft. Wanneer we naar binnen mogen, vraagt een van de medewerkers me of ik hier in groep ben. “Alleen.” Ze brengt me naar mijn plaats waar ik de drie tafelgenoten leer kennen met wie ik de komende twee uur zal delen. Met RONJA wil Stichting Nieuwe Helden niet enkel een statement maken, ze willen ook de daad bij het woord voegen: we moeten elkaar weer meer ontmoeten om zo meer om elkaar te geven. Volgens hen is het een deel van de oplossing van het armoedeprobleem in onze samenleving. Daarom werden veertig van de honderd tickets via partnerorganisaties aan mensen in armoede gegeven. Want het is belangrijk om niet alleen over die mensen te praten, maar ook met. Het is een knappe en terechte reflex, maar het moet gezegd dat dit mooie uitgangspunt in de praktijk wat verloren gaat. Het publiek dat via die partnerorganisaties aanwezig was, zit dinsdagavond namelijk vooral in dezelfde groep. Er ontbreekt dus nog iets in de mix van de tafelzetting om echt te praten met. 

Vooraleer we het voorgerecht voor onze neus krijgen, is er een interview door regisseur en host Isil Vos. Zo is er iedere avond een andere armoede-expert die aan het woord komt. Vanavond is het aan Patrick Blondé van CKG (centrum voor kinderzorg en gezinsondersteuning, red.) ’t Kapoentje uit Oostende. Het centrum helpt jonge gezinnen bij het opvoeden van hun kinderen. Blondé houdt een vurig pleidooi tegen het labelen van mensen in armoede als ‘slechte ouders’ en voor het betrekken van die mensen bij de opvoeding van hun kinderen, tot en met het samen organiseren van kinderopvang. Blondé vertelt het met veel passie en een stukje woede – hij spaart daarbij de beleidsmakers en politici niet. In de zaal hoor je regelmatig het publiek instemmen. “Eindelijk iemand die het zegt zoals het is!” Helaas houdt de interviewster de teugels iets te weinig in handen, waardoor het betoog van Blondé bij momenten alle kanten uitschiet en zijn gegronde boodschap deels verloren dreigt te gaan. Een beetje zonde. 

‘Ik ben een leefloonmoeder’

Na het hoofdgerecht is het tijd om de tafels te verlaten en trekken we naar een conferentiezaaltje voor de eigenlijke voorstelling. Op het kleine podium zien we een buffetpiano met aan de achterkant een ingebouwd tv-scherm, een hoge kruk, en een kaartenmolen met flyers en brochures. Clara komt het podium op, stelt ons voor aan haar pianist en “rots in de branding” Francis en heet ons van harte welkom op de infoavond van RONJA – VILLAGE. Het zaallicht blijft aan. Dat past in de logica van een infomoment en houdt het tegelijkertijd laagdrempelig voor een publiek dat niet per se vertrouwd is met theater. Clara speelt meteen open kaart: “Ik ben een leefloonmoeder,” werpt ze het publiek toe. Ook over haar doel is ze duidelijk: een betere toekomst voor haar dochter Ronja. Op het scherm zien we een typisch – lees: klef – promofilmpje over een nieuw woonproject met de belofte van een idyllisch gezinsleven. Hier moeten we gaan wonen, zegt Clara. In dit project dragen de bewoners zorg voor elkaar, is er genoeg voor iedereen en het leven zorgeloos. Dit allemaal in groot contrast met haar situatie nu. 

Wat volgt, zijn een getuigenis en een aanklacht. Over hoe ze in de problemen geraakt is, en tegen het systeem dat haar in die miserie houdt. Voor het levensverhaal van Clara baseerde Stichting Nieuwe Helden zich op anderhalf jaar onderzoek waarvoor ze onder andere met heel wat mensen in armoede spraken. Oprechte hulde aan Stichting Nieuwe Helden dat ze zo een stem geven aan een groep die nog al te vaak stemloos moet blijven, niet alleen in de context van TAZ. Je voelt en hoort dat het resoneert in de zaal: herkenning en erkenning, eindelijk. “Wie heeft al eens schulden gehad?” Heel wat handen gaan de lucht in, een vrouw naast mij heeft tranen in de ogen. 

Dat het eigenlijk preken voor eigen kerk is, en de mensen – politici en beleidsmakers – die dit écht zouden moeten horen niet in de zaal zitten, deert niet. Het ‘Vierde Wereldlied’ dat Clara en Francis samen brengen, zorgt voor kippenvel. Maar in het willen overtuigen gaat soms wel juist dat verloren. Is het door de collage van getuigenissen? Of door de manier waarop die verteld worden? Clara wordt niet echt een personage van vlees en bloed. Dat valt des te meer op wanneer Francis na een tijd losbreekt vanachter zijn piano en de voorstelling zo ineens veel meer zuurstof geeft. 

In een gesprek over de voorstelling (zie TAZette #06) was regisseur Isil Vos duidelijk over de bedoeling met RONJA: we moéten het over armoede blijven hebben. Daar is Stichting Nieuwe Helden met deze avond zeker in geslaagd. Laat de oprechte bezorgdheid die curator Lucas De Man en de zijnen dit jaar naar TAZ brachten, met onder andere RONJA en The Village, geen eendagsvlieg zijn, maar de eerste stap van nog vele. Ja, we moeten het hierover blijven hebben.

Beeld:  Indy Mah

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.