Dat geeft de burger moed

‘In Search of Democracy 3.0’ is een opwekkend spel 

De democratie roept ons vanuit een raam aan de overkant van de straat tegemoet als we de zaal buitenkomen: ‘Hé trut, hoe is ’t met jou? Theater Aan Zee, jawadde. ’t Is hier ál Theater Aan Zee.’ Gastheer Lucas De Man heeft zojuist de voorstelling afgesloten met de vraag: wie voelt zich vanavond niet gezien of gehoord? We hebben een kandidaat. 

Het schuurt wel meteen over de wonde: wie verzamelt er op een late dinsdagavond zoal bij de Kunstencampus om in gesprek te gaan over de democratie? We zien studenten en hoogbejaarde dames, ernstige veertigers naast montere zestigers en godzijdank ook een paar trosjes kleur. Een divers publiek dus. Ergens weten we natuurlijk beter: dit zijn mensen met een stem. Misschien twijfelen ze nog of ze die vanavond gaan gebruiken – ook mensen met een stem moeten nu en dan een drempel over. Maar ze hebben in het programmablaadje gelezen ‘interactieve liveperformance’ en ze zijn hier. Dat zegt genoeg. 

Bij het binnenkomen krijgen we een kleurenkaart. Groen, rood, blauw. We hebben de keuze om niet te weten of niet te kiezen. Niet erg dapper, wel comfortabel. Ook de moderatoren doen alvast hun uiterste innemende best om ons op het gemak te stellen. Vier geestige, charmante mensen die ons voorstellen om samen op zoek te gaan naar onze gemeenschappelijke horizon. Hoe zouden we kunnen weigeren. “Wie zijn wij en wat hebben we wel of niet met de democratie?” Dat mogen we om te beginnen in anderhalve minuut aan onze buur proberen uit te leggen. 

Het publieke verslag ervan geeft meteen aanzet tot wat debat. Een koppel heeft het gehad over de baten van stemplicht versus stemrecht en was het niet noodzakelijk met elkaar eens. “Dat stemplicht wel degelijk belangrijk is,” pikt een dame op de bovengelegen rij beslist in. “Jongeren zijn vaak niet geïnteresseerd in de democratie,” oppert ze. “Zo denken ze er tenminste over na.” Een meneer wat verderop vindt iets anders: stemplicht geeft aanleiding tot meer proteststemmen. “Dat in Nederland het tegendeel bewezen is,” pareert De Man. Geen gemaar, punt aan de lijn. Orde moet er zijn. 

(c) Moon Saris

Het gaat vooruit in deze onderzoeksperformance. We krijgen een aantal cijfers. Over hoe de verschillende nationaliteiten in Europa denken over het belang van de democratie en van sterke leiders. Over hoe die percentages zich verhouden tot leeftijd en het verloop van de tijd. Conclusie: de democratie is niet eeuwigdurend of vanzelfsprekend. We moeten eraan werken, net zoals aan een liefdesrelatie. Wat de sterke en zwakke punten zijn van die relatie, daarover zullen de makers de komende drie jaar onderzoek doen over heel Europa. Met onze hulp. Wat we zeggen is van belang – dat geeft de burger moed. 

We mogen eerst onze schoolkennis etaleren over de beginselen van de democratie, met behulp van een tijdlijn. Onze aandacht piekt als het discours een sprong maakt van het ‘wie en wanneer’ naar het ‘hoe’. Bijvoorbeeld wanneer even wordt aangeraakt hoe de oorspronkelijke inwoners van Australië omgingen met de vraagstukken in hun manier van samenleven. Daar willen we meer over horen. Maar voor creatieve oplossingen moeten we nog even geduld oefenen. En werken. Eerst gaan we het met elkaar hebben over de essentiële onderdelen van de democratie: wat vinden we écht belangrijk en wat willen we al dan niet veranderen? 

In geen tijd zit zowat iedereen met de hand omhoog. Dat is een verdienste, zelfs met een publiek dat bovengemiddeld onderlegd is in het palaveren over deze of gene kwestie. Mij komen alvast spontaan de talloze vergaderingen, denk-, focus-, participatie- of andere rondetafelgroepen voor de geest waarin ik, en mijn lotgenoten met mij, liever de vloer van het lokaal was gaan vegen dan een klinker te moeten uitbrengen. Kijk en leer. Aan niemand in het bijzonder. 

Het is absoluut een opwekkend spel om aan deel te nemen. Er worden boeiende dingen gezegd, zeker ook omdat we de gezichten zien die erbij horen. Niet heel verrassend: extreme meningen blijven uit. Goed en wel beschouwd zijn ook afwijkende opinies gering. We zitten attent op onze stoel als een lobbyist naar voren mag komen om te vertellen dat geld niet altijd de foute kwestie dient. Voor het eerst horen we spontaan gejoel. Dat de tijd er niet is om met de man uit te wijden, begrijpen we: the show must go on. Maar het had ons wel benieuwd. En we vragen ons stilletjes af welke wezenlijke inzichten dit onderzoek over drie jaar zal opleveren als het niet dieper kan spitten dan een vrij eenvoudig behaalde consensus. 

Op die bedenking anticiperen de makers zelf door te stellen dat “democratie niet gaat over nadenken of leren, je moet het doen”. We krijgen daarvoor een paar concrete ideeën mee. Daar steken we wat van op. “Ja, natuurlijk,” denken we een paar keer. “Daar moeten we inderdaad iets mee doen.” Uit het animo waarmee het publiek na de performance uit elkaar gaat, maken we op dat anderen er hetzelfde over denken. Nu alleen nog even kijken hoe we dat allemaal gaan inplannen. 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.