Destabiliserende destructie

Door ELKE HUYBRECHTS – In de NMBS-loods Spoor 2 troept een groep mensen samen om het tweede concert van Permanent Destruction, onder leiding van Naomi Velissariou, bij te wonen. Het podium ziet eruit alsof er een bescheiden muziekoptreden zal plaatsvinden, lees: zonder veel franje. Alleen een draaitafel en een scherm om mogelijks wat visuals op te projecteren zijn aanwezig. Voor de eerste live-noten weerklinken, speelt er een lijst van opzwepende nummers waarop het publiek al enkele voorzichtige danspassen waagt. Bij de performers zelf is echter, wanneer het echte concert begint, van voorzichtigheid of bescheidenheid volstrekt geen sprake: we worden meegenomen in een vurig en razend optreden.

Op deze TAZ-editie brengt de Grieks-Belgische regisseur Naomi Velissariou op opeenvolgende avonden de drie concerten die ze onder de naam Permanent Destruction creëerde. Het eerste deel van dit drieluik is The SK-concert en bestaat uit songteksten, gebaseerd op de theaterteksten van de Britse toneelauteur Sarah Kane. Die teksten staan bekend om hun rauwheid; ze zijn niet gespeend van enig (seksueel) geweld en er wordt geen enkel taboe in uit de weg gegaan. Het tweede concert in de reeks is The HM-concert, waarin hetzelfde procedé wordt toegepast op teksten van de Duitse theatermaker Heiner Müller. Velissariou heeft in haar selectie vooral materiaal geassembleerd waarin de rol van de vrouw is gethematiseerd.

Samen met Joost Maaskant, die de muziek maakte en die zich tijdens het concert vooral achter de draaitafel bevindt, en met Gary Duimalot Gravenbeek, die als een typische 90’s danser bijna de volle vijftig minuten alles van zichzelf geeft, zingt en performt Velissariou nummers met zwartgallige teksten. De woorden van figuren als Medea en Ophelia uit het werk van Müller worden omgezet naar liederen die qua sound, en met de bijhorende visuals, recht uit de jaren negentig lijken weggevlucht. Het enige verschil met soms nogal lichtvoetige 90’s-muziek is dat het er bij Velissariou best wel duister aan toegaat. Medea en Ophelia zijn namelijk geen onbesproken personages; ze zijn symbool geworden voor het vrouwelijke verzet tegen patriarchale onderdrukking, terwijl zij voordien lang als monster werden afgeschilderd. Dat resulteert in nummers met titels als ‘A World Without Mothers’ of lines als “Oh, the doom between my legs / I wish I could change my sex” of “Rape me ‘til I come”.

Al deze teksten gaan gepaard met de nodige theatraliteit. Zo schreeuwt Velissariou het bijvoorbeeld uit tijdens het nummer ‘Rape me ‘til I come’ alsof ze echt verkracht wordt. Op een ander moment komen zowel Gravenbeek als Maaskant van het podium en begeven ze zich tussen het publiek, dat ze bijna fysiek aanvallen. Dat Velissariou het publiek soms rechtstreeks aanspreekt, draagt daar zeker ook toe bij. Ergens krijg je door dit alles een erg dubbel gevoel: enerzijds word je meegenomen door de emanciperende power die van het optreden afspat, maar anderzijds zit er zoveel geweld in dit optreden, zowel in de teksten als in de show errond, dat je ook wel weer gefnuikt wordt in een soort vrijblijvend enthousiasme, zoals bij de meeste andere optredens. De enige constante lijkt hier inderdaad ‘destruction’ te zijn.

In interviews geeft Velissariou aan dat ze geen model wilt zijn voor jongere theatermakers omdat de term ‘model’ een soort morele invulling heeft volgens haar. Moraliseren doet ze dan ook op geen enkele manier. We worden als publiek deelgenoot van een subversieve wereld en we worden daarbij zowel aangesproken als pleger én als slachtoffer van geweld. Al bij al is het een transformerende, ietwat destabiliserende ervaring die nog lang zal nazinderen.

Deel drie van Permanent Destruction: Pain against Fear is vanavond nog te zien op Spoor 2, om 21 uur. Foto’s: Delphine Lebon.


,

Geef een reactie

%d bloggers liken dit: